Budući da se PDP ovih dana svojski trudi da ponovo prežvakava priču o navodnoj prodaji jasenovačke građe, vrijeme je da se kaže istina o toj temi.
Pitanje sudbine jasenovačke građe, odnosno arhivske i muzejske dokumentacije o logoru Jasenovac, godinama je bilo predmet oštrih političkih rasprava u regionu. Suština onoga što se zaista dogodilo jeste njeno spašavanje iz ratne zone, slanje u Sjedinjene Američke Države na restauraciju i digitalizaciju, a potom i povratak originalne građe u matični muzej u Jasenovcu, koji se, nažalost, nalazi u Hrvatskoj.
Građa bi bila potpuno izgubljena da tadašnji predsjednik Vlade Republike Srpske Milorad Dodik u oktobru 2000. godine nije potpisao sporazum sa Memorijalnim muzejom Holokausta u Vašingtonu (USHMM).
Bio je to potez sa jasnom dugoročnom namjerom – da se osjetljiva jasenovačka građa sačuva, restaurira i učini trajno dostupnom istraživačima i javnosti. Odluka tadašnjeg premijera Republike Srpske Milorada Dodika iz 2000. godine time je imala dugoročan značaj za očuvanje dokumentacije o Jasenovcu.
Na osnovu tog sporazuma, u januaru 2001. godine kompletna građa poslata je u Vašington. Američki stručnjaci imali su obavezu da u potpunosti konzerviraju, restauriraju, mikrofilmuju i digitalizuju osjetljivu i oštećenu dokumentaciju.
Nakon što je proces u Vašingtonu završen, Arhivu Republike Srpske dostavljena je kompletna građa u digitalnoj formi i na mikrofilmovima – oko 35.000 kolor-snimaka i više od 600 mikrofiševa. Zahvaljujući tome, ta istorijska građa danas je dostupna istraživačima i javnosti u Banjaluci.
Budući da je originalna građa pravno pripadala Spomen-području Jasenovac, koje se nalazi u Hrvatskoj, gdje je građa i nastala, Muzej Holokausta u Vašingtonu je, na osnovu posebnog ugovora sa Vladom Republike Hrvatske, originale vratio u matični Memorijalni muzej Jasenovac.
Građa, dakle, nije uništena niti je nestala. Zahvaljujući slanju u Vašington, sačuvana je od fizičkog propadanja. Danas se originalni dokumenti i predmeti nalaze tamo gdje su bili i prije rata – u Jasenovcu, dok njihove vjerodostojne i trajno sačuvane digitalne kopije posjeduju i Vašington i Banja Luka.
Političke kontroverze proizašle su prvenstveno iz činjenice da su originali vraćeni u Hrvatsku, što je u jednom dijelu javnosti u BiH i Srbiji doživljeno kao gubitak kontrole nad važnim istorijskim dokazima.
Činjenica je da je ovim potezom kompletna građa sačuvana i od fizičkog propadanja i od mogućnosti da bude izgubljena tokom ratnih i poratnih godina.
Sve ostalo je zlonamjerna konstrukcija – bilo da proizlazi iz neznanja ili iz nekih drugih pobuda.
I jedno i drugo je čista glupost.
Da je PDP u tom periodu bio na vlasti, od te građe danas možda ne bismo imali ni slova.
Autor: Vijesti365
