U sarajevskim političkim i medijskim krugovima, kao i u opoziciji u Republici Srpskoj, Orbanov poraz doživljava se kao dokaz da uporna, disciplinovana i dobro umrežena briselska kuhinja na kraju ipak samelje i one države koje su godinama pokazivale da imaju stav, granicu i politički instinkt samoodbrane. Zato je Péter Mađar dočekan s tolikim oduševljenjem u evropskim centrima moći. Zato što je porazio čovjeka koji je Briselu predugo kvario planove. Reuters i AP bilježe da su evropski lideri Mađarovu pobjedu pozdravili gotovo kao geopolitičko olakšanje, dok je sam Mađar kampanju vezao za popravljanje odnosa sa EU i otključavanje zamrznutog evropskog novca.
Upravo zato se toj promjeni raduju i oni koji bi isti obrazac jednog dana da primijene ovdje. U njihovim očima, Mađarska je važna kao ogledni primjer kako se ruši neposlušna vlast i kako se zatim nova garnitura politički legitimiše kroz tri jednostavna koraka: prvo međunarodni aplauz, zatim medijsko umivanje, pa onda finansijska nagrada za „povratak evropskim vrijednostima“.
Kada Brisel, Tusk i Zelenski slave, jasno je slave kraj otpora.
Federalni mediji taj ton već prenose s neskrivenom euforijom. Klix je izvijestio o Orbanovom priznanju poraza i Mađarovoj ubjedljivoj pobjedi, dok je N1 otvoreno plasirao narativ da je Orbanov pad lekcija onima koji su ga pokušavali oponašati. U tom okviru već se vidi ista matrica koja bi rado bila preslikana i na Republiku Srpsku: svaka vlast koja nije po ukusu Brisela prikazuje se kao relikt, svaka politika otpora kao devijacija, a svaka nova figura koja obeća usklađivanje sa spoljnim centrima moći proglašava se modernom, evropskom i poželjnom. To je stari mehanizam: političko potčinjavanje prodaje se kao moralni napredak, a geopolitičko dresiranje kao demokratsko sazrijevanje.
Tu dolazimo do najvažnije tačke koju opozicija u Srpskoj odlično razumije, čak i kada se pravi da ne razumije. Reuters je, recimo, bilježio da je Tisza izbjegavala kulturne ratove, da Mađar nije išao frontalno s liberalnim parolama, te da nije stao ni iza migrantskih kvota, uz poruke da bi ograda na granici ostala, a to isto radi i Draško Stanivuković.
Ali baš u tome i jeste geopolitička pouka: nije presudan sadržaj prvog govora, već pravac u koji se zemlja uvodi i mreža interesa koja je novu vlast dočekala raširenih ruku.
Zato se opozicionom i federalnom prostoru ovaj poraz čita kao najava poželjnog scenarija i za Srpsku. U njihovoj političkoj mašti, jednog dana bi i ovdje trebalo izvesti isti zahvat: pojačati podaništvo Londonu i Briselu, ako ga je uopšte i moguće pojačati više nego što jeste, otvoriti vrata narativima koji godinama nisu prolazili ni u Srpskoj ni u Orbanovoj Mađarskoj, uključujući agresivno guranje kulturnih obrazaca koje narod ne prihvata, od LGBT političkog aktivizma do mekšeg odnosa prema migrantskoj agendi, a zatim sve to upakovati u fraze o evropskoj normalizaciji i regionalnoj odgovornosti. To je šira ideološka nada onih koji u Budimpešti vide probu za Banjaluku. I upravo zato im je ovaj rezultat toliko dragocjen: kao metod.
Identičan program koristi Stanivuković pod pokroviteljstvom Brisela: ako se dovoljno dugo kombinuju spoljašnji pritisak, medijsko oblikovanje i unutrašnja mreža korisnih pomagača, velike su mogućnosti da jednog dana i Srpsku uvede u isti proces — da joj prvo slomi politički instinkt, pa onda objasni da je to evropska zrelost.
